De occupy-beweging richt zich op méér dan alleen het bankwezen.

'We are the 99 percent’, schalde het wekenlang over Wall Street. In woord en beeld uitten de leden van de Occupy-beweging ('Occupy' betekent 'bezetten') hun ongenoegen over het financiële stelsel. Maar wat willen ze nu precies? Antropologe dr. Marianne Maeckelbergh heeft het antwoord. Zij onderzoekt besluitvormingsprocessen in antiglobaliserings-bewegingen, waaruit de Occupy-beweging voortkomt.

Om maar met de deur in huis te vallen: wat wil de Occupy-beweging?
‘Meer inbreng bij de besluiten die directe invloed hebben op hun leven, zoals wetgeving over financiën en zorg. Daarbij gaat het soms nog meer om de mogelijkheid tot inbreng, dan om die inbreng zelf.’

Maar uw lezing is er eentje in een serie over de financiële crisis. Wat is dan het verband met de Occupy-beweging?
‘De misstanden in de financiële wereld waren een trigger voor de beweging. Het protest kwam voort uit wantrouwen jegens de regering en het democratisch stelsel, dat toestond dat het financiële systeem zich zo heeft kunnen ontwikkelen.’

Wat moet er anders in de democratie?
‘De frequentie van inspraakmomenten moet omhoog, en besluiten moeten op basis van consensus worden genomen. Leden van de sociale bewegingen waaruit Occupy voortkomt, zijn gewend om één of meerdere keren per week bij elkaar te komen en samen besluiten te nemen. Bovendien kan iedereen z’n zegje doen, dat is de consensus. Let op: dat betekent niet dat iedereen het met een besluit eens hoeft te zijn. Wél dat iedereen z’n stem heeft kunnen laten horen.’

De meeste pleinen zijn leeggeruimd. Is de Occupy-beweging mislukt?
'Dat de tenten weg zijn, zegt meer over de zichtbaarheid dan over het succes van de beweging. Bovendien komen er alweer nieuwe bezettingen aan, in New York is bijvoorbeeld het Union Square nu bezet. In Europa worden protesten voorbereid die in mei gaan losbarsten.’

Welke rol heeft de Occupy-beweging gespeeld in de financiële crisis?
‘Twee rollen. Ten eerste dat burgers zelf initiatief nemen om te helpen bij het opvangen van de ergste gevolgen van de crisis. In Spanje zijn er bijvoorbeeld wijken die mensen, die uit hun huis worden gezet, opvangen. Zieken zonder geld krijgen medische hulp. Ten tweede er is een breder politiek bewustwordingsproces begonnen. We zijn gewend om te vertrouwen in onze leiders, de democratie, de markteconomie. Door de Occupy-beweging leren mensen dat ze zelf meer kunnen doen. Ook het idee dat eigendom niet noodzakelijkerwijs een individuele aangelegenheid is, maar ook iets collectiefs kan zijn, begint langzaam in te dalen. Maar dat is een langdurig proces. Ik denk dat later op de protesten zal worden teruggekeken als een historisch moment, als startpunt voor fundamentele veranderingen in onze democratie. Hoe en wanneer, dat weet ik niet.’

Dr. Marianne Maeckelbergh

What does the Occupy-movement want?
Engelstalige lezing door dr. Marianne Maeckelbergh
Woensdag 28 maart, 19.30-21.00 uur
Lipsiusgebouw (1175), Cleveringaplaats 1,
zaal 003
Toegang gratis, iedereen welkom