Hoe breng je lastige technologische vernieuwingen aan de man?

Een eenmaal ingenomen standpunt vormt een belangrijke voorspeller van acceptatie van lastige technologische vernieuwingen. Hou daarom de boodschap, de bron van informatie en het vermogen van mensen een standpunt in te nemen in het oog, betoogt organisatiepsycholoog Charlotte Koot. Promotie 21 januari 2015.

Complexe technologische onderwerpen

Promotie Charlotte Koot 21 januari

Promotie Charlotte Koot 21 januari

Vooral in het geval van technologische innovaties, zoals de invoering van nanotechnologie, zijn mensen zich waarschijnlijk vaak bewust van de complexiteit van het onderwerp. Hierdoor kunnen ze het idee hebben dat hun vermogen om hierover een definitief standpunt in te nemen beperkt is. Als zij echter eenmaal een standpunt hebben ingenomen, vormt dit standpunt een belangrijke voorspeller van daadwerkelijk gedrag en acceptatie. Koot onderzocht daarom welke psychologische factoren ervoor zorgen dat mensen moeilijker of makkelijker een standpunt innemen ten opzichte van complexe technologische onderwerpen. Hierbij richtte zij zich specifiek op de publieke opinie over CO2-afvang en CO2-opslag technologie (CCS).


De boodschap, de bron en het vermogen een standpunt in te nemen

Koot laat in haar onderzoek drie aspecten zien die een belangrijke rol spelen om een standpunt in te nemen: de boodschap, de bron van de informatie en het ingeschatte vermogen. Zo vond Koot onder meer dat hoe riskanter mensen CO2-afvang en CO2-opslag technologie (CCS) vinden, des te minder duidelijk ze een standpunt innemen. Denk bij riskant in termen van rampzalige consequenties: 'als er iets mis gaat, dan heeft dat heel ernstige gevolgen'. Of in termen van de bekendheid van risico’s: 'in hoeverre zijn we op de hoogte van wat er allemaal mis kan gaan?' Maar denk ook aan emoties die onzekerheid aangeven, bijvoorbeeld angst en bezorgdheid. 

Het geloof in eigen kunnen en de deskundigheid van de bron

Mensen die zichzelf beter in staat achten om een definitief oordeel te vormen, slagen hier ook beter in dan mensen die het beeld hebben dat ze hier minder vaardig in zijn. Op hun beurt stonden deze mensen minder open voor aanvullende informatie over de technologie, met name als het de standpunten van anderen betrof. Ten slotte vond Koot dat mensen makkelijker een standpunt innemen wanneer zij de bron als deskundig inschatten, bijvoorbeeld een wetenschappelijke commissie. Als de deskundigheid laag wordt ingeschat, dan is het doorslaggevend of er onderlinge consensus bestaat over het ingenomen standpunt, bijvoorbeeld bij een burgercomité.

Publieke opinievorming kan doorslaggevende factor zijn

Technologische ontwikkelingen spelen een steeds belangrijkere rol in de hedendaagse samenleving. Met grote regelmaat worden er nieuwe innovaties geïntroduceerd, zoals duurzame methodes om energie op te wekken. In veel gevallen houdt zo’n nieuwe, complexe technologie in dat burgers in aanraking komen met die technologie. Soms heeft een technologie zelfs directe invloed op het dagelijks leven. De invoering van een complexe technologie is doorgaans alleen mogelijk als zij door het publiek geaccepteerd wordt. Dat zien we bijvoorbeeld met elektrische auto’s. De publieke opinie kan dus een doorslaggevende factor zijn voor de grootschalige inzet van een nieuwe technologische ontwikkeling.  

(20 januari 2015/ MvG)

Lees meer

Studeren in Leiden

Bachelor
Psychologie

Master

Laatst Gewijzigd: 19-05-2015