Communicatie inzetten om te overtuigen kent valkuilen

Industriële organisaties gebruiken communicatie vaak om burgers te overtuigen van hun goede bedoelingen op milieugebied, schrijft organisatiepsychologe Gerdien de Vries in haar proefschrift. Maar deze strategie kent meerdere valkuilen. Promotie op 18 juni.

CO2-opslag

Promovenda Gerdien de Vries: ‘Irrelevante details verzwakken een relevante boodschap.’

Promovenda Gerdien de Vries: ‘Irrelevante details verzwakken een relevante boodschap.’

Gerdien de Vries richtte zich in haar onderzoek specifiek op de communicatie rond carbon capture and storage (CCS), een techniek die wordt toegepast om de bij verbranding van fossiele brandstoffen vrijgekomen CO2 op te vangen en diep in de grond op te slaan. Geologen zijn ervan overtuigd dat de CO2 dan veilig onder de grond zit en niet kan ontsnappen. Maar omdat CCS een vrij nieuwe techniek is heeft nog niet iedereen daar vertrouwen in.


Valkuilen

Omslag van Gerdien de Vries’ proefschrift: Pitfalls in the Communication about CO2 Capture and Storage.

Omslag van Gerdien de Vries’ proefschrift: Pitfalls in the Communication about CO2 Capture and Storage.

Om burgers toch te overtuigen van het belang van CCS, gebruiken zowel industriële organisaties als milieuorganisaties vaak 'overtuigende' (persuasieve) communicatie. Uit eerder onderzoek is gebleken dat die communicatievorm effect heeft, bijvoorbeeld op iemands mening over een product. De Vries is een van de eersten die ook heeft gekeken naar wat mensen eigenlijk vinden van dit type communicatie, en hoe dat hun mening over de boodschap en de bron van die boodschap kan beïnvloeden. Bepaalde communicatieve technieken die effectief leken, bleken valkuilen te hebben die voorheen relatief onzichtbaar bleven.


Relevante informatie

Een van die valkuilen is het geven van irrelevante informatie. De Vries: ‘Experts denken vaak: als we maar zo veel mogelijk informatie geven krijgen mensen meer kennis en vertrouwen en raken ze vanzelf overtuigd. Ik heb in één van mijn experimenten aangetoond dat die vlieger alleen opgaat als het om relevante informatie gaat. Irrelevante details verzwakken een relevante boodschap.’

Wantrouwen

Veel informatie is ook sterk gekleurd. Industriële organisaties hebben bijvoorbeeld de neiging uitsluitend de voordelen van CCS te benadrukken, terwijl actiegroepen slechts de nadelen noemen. ‘Mijn onderzoek wees uit,’ zegt De Vries, ‘dat burgers in dat geval snel het idee hebben dat ze gemanipuleerd worden. Ze verliezen hun vertrouwen in de industriële organisatie en geloven niet meer dat de waarheid wordt verteld.’

Greenwashing

Een derde valkuil is de verdenking van greenwashing. Die doet zich voor als een bedrijf zich ‘groener’ voordoet dan het daadwerkelijk is. De Vries: ‘Een bedrijf kan zeggen dat het alleen investeert in CCS omdat het goed is voor het milieu. Mensen zien dat echter snel als een strategisch argument, omdat ze vermoeden dat het eigenlijke motief economisch van aard is. Je kunt als bedrijf dus maar beter eerlijk zeggen dat je er naast het milieu ook je eigen portemonnee mee dient; mensen houden van eerlijkheid.’

Meer inzicht

Door de uitkomsten van het onderzoek kunnen burgers meer inzicht krijgen in de communicatiestrategieën van bedrijven en organisaties, en de valkuilen daarvan. ‘Hopelijk kunnen ze daardoor ook tot een gefundeerder mening komen over moeilijke onderwerpen zoals CCS,’ aldus de promovenda.

Lees meer

Promotie Gerdien de Vries

Studeren in Leiden

Bachelor
Psychologie

Master
Psychologie Psychologie (research)

Laatst Gewijzigd: 16-06-2014